Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, con người ngày càng phát triển và làm việc dựa trên sự tư duy của bộ não. Chính vì vậy, stress xảy ra thường xuyên hơn. Một trong những biểu hiện cho sự mệt mỏi, căng thẳng của trí óc là chứng đau đầu, đau nửa đầu.
Vậy đau đầu, đau nửa đầu là gì? Triệu chứng như thế nào? Cách chữa trị và phòng tránh ra sao?
Đau đầu, đau nửa đầu là gì?
Đau đầu, đau nửa đầu là một hình thức đau đầu mạch máu. Đau đầu, đau nửa đầu là do giãn mạch (mở rộng các mạch máu) gây giải phóng các hóa chất từ các sợi thần kinh cuộn xung quanh các động mạch lớn của bộ não. Mở rộng các mạch máu trải dài các dây thần kinh cuộn xung quanh và làm cho các dây thần kinh giải phóng hóa chất. Các chất này gây viêm, đau, và mở rộng hơn nữa các động mạch. Việc mở rộng ngày càng tăng làm cho các động mạch ngày càng trở nên đau đớn hơn.
Hệ thống thần kinh giao cảm thường được coi là một phần của hệ thống thần kinh điều khiển các phản ứng ban đầu dẫn đến sự căng thẳng và đau đớ, và kích hoạt này gây ra nhiều triệu chứng liên quan với các cuộc tấn công của đau nửa đầu, ví dụ: hoạt động của thần kinh giao cảm trong ruột tăng gây buồn nôn, nôn mửa và tiêu chảy.
Triệu chứng của đau đầu, đau nửa đầu?
Đau nửa đầu là một tình trạng mãn tính với các cuộc tấn công tái phát. Hầu hết (nhưng không phải là tất cả) các cuộc tấn công đau nửa đầu có liên quan với đau đầu.
- Chứng đau nửa đầu thường được mô tả như một cơn đau nhói, dữ dội hoặc đau như bị đập vào đầu ( đôi khi cơn đau nằm ở trán, xung quanh mắt, hoặc ở phía sau đầu).
- Cơn đau thường là đơn phương (ở một bên đầu), mặc dù khoảng một phần ba thời gian đau song phương (trên cả 2 bên đầu).
- Các đơn phương đau đầu thường thay đổi các bên từ một cuộc tấn công tiếp theo. (trong thực tế, đau đầu đơn phương mà luôn luôn xảy ra trên cùng một bên nên báo cho bác sĩ để xem xét trường hợp đau đầu thứ cấp, ví dụ: một trong triệu chứng bị gây ra bởi một khối u não).
- Đau đầu, đau nửa đầu thường trầm trọng hơn do các hoạt động hàng ngày như đi bộ lên cầu thang…
- Buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, khuôn mặt xanh xao, tay, chân lạnh, sự nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh thường đi kèm với chứng đau nửa đầu. Như là một kết quả của việc nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh, người bị chứng đau nửa đầu thường thích nằm trong một căn phòng yên tĩnh và tối khi bị đau đầu. Một cơn đau đầu thường kéo dài từ 4 đến 72 giờ.
Ước tính khoảng 40% đến 60% các cơn đau nửa đầu được báo trước (cảnh báo) bởi các triệu chứng kéo dài từ vài giờ đến vài ngày. Các triệu chứng có thể là:
- Buồn ngủ
- Khó chịu
- Mệt mỏi
- Trầm cảm hoặc hưng phấn
- Ngáp
- Thèm ăn thức ăn ngọt hoặc mặn…
Bệnh nhân và các thành viên trong gia đình của họ thường biết rằng : khi họ quan sát thấy các triệu chứng này là cảnh báo rằng một cuộc tấn công của chứng đau nửa đầu bắt đầu.
Đau nửa đầu dạng aura (hào quang)
Một ước tính khoảng 20% bệnh nhân của chứng đau nửa đầu ở dạng aura. Thông thường, triệu chứng aura xảy ra trước nhức đầu, mặc dù đôi khi nó có thể xảy ra đồng thời với đau đầu. Các dạng aura phổ biến nhất là:
- Sự nhấp nháy, màu sắc rực rỡ của đèn chiếu sáng trong một mô hình zigzag (gọi là pháo đài phổ), thường bắt đầu ở giữa của trường thị giác và tiến dần ra phía ngoài.
- Một lỗ (điểm tối) trong lĩnh vực hình ảnh, cũng được biết đến như là một điểm mù.
Một số người đã từng bị đau nửa đầu chỉ có thể nhận biết màu sắc, ánh sáng hình ảnh mà không nhức đầu. Một dạng aura ít phồ biến bao gồm cảm giác dị cảm tăng dần ở một bên tay và miệng, người bệnh có cảm giác như kiến bò, dòng điện chạy và hay lặp lại. Aura khác bao gồm thính giác (nghe) ảo giác và thị hiếu bất thường có mùi.
Trong khoảng 24 giờ sau khi bị đau nửa đầu, bệnh nhân có thể cảm thấy mất hết năng lượng và có thể gặp đau đầu cấp thấp cùng với sự nhạy bén với ánh sáng và âm thanh. Thật không may, một số người có thể bị đau đầu tái phát trong thời gian này.
Loại thuốc nào dung để điều trị chứng đau nửa đầu?
Chất ma túy và thuốc có chứa butalbital đôi khi được sử dụng để điều trị chứng đau nửa đầu, tuy nhiên, loại thuốc này có khả năng gây nghiện và không được sử dụng như điều trị ban đầu. Chúng đôi khi được sử dụng cho các cá nhân có đau đầu không đáp ứng với thuốc giảm đau OTC, nhưng không phải là những ứng cử viên cho các triptan hoặc mang thai có nguy cơ đau tim và đột quỵ. Trong những người bị đau nửa đầu với triệu chứng buồn nôn nặng, một sự kết hợp của triptan và thuốc antinausea, ví dụ: prochlorperazine (Compazine), hoặc metoclopramide (REGLAN) có thể được sử dụng. Thực tế, khi buồn nôn nghiêm trọng không nên uống thuốc, chỉ nên sử dụng thuốc tiêm tĩnh mạch như DHE – 45 (dihydroegotamine), procholorperazine (Compazine), valproate (Depacon) là tốt nhất.
Làm thế nào để ngăn chặn đau nửa đầu?
Có hai cách để ngăn chặn chứng đau nửa đầu:
- Tránh các yếu tố (kích hoạt) gây ra những cơn đau đầu.
- Bằng cách sử dụng các loại thuốc (thuốc dự phòng) ngăn ngừa đau đầu. Các chiến lược phòng ngừa không hiệu quả 100% tuy nhiên có thể hy vọng sẽ làm giảm tần suất đau đầu.
Nguyên nhân gây nên chứng đau nửa đầu là gì?
Một nguyên nhân gây chứng đau nửa đầu là một yếu tố môi trường bất kì hoặc sinh lý của người có nguy cơ bị chứng đau nửa đầu. Chỉ một tỷ lệ nhỏ những người bị đau nửa đầu có thể xác định nguy cơ gây nên. Ví dụ nguy cơ gây nên bao gồm:
- Căng thẳng
- Rối loạn giấc ngủ
- Ăn chay
- Sử dụng kích thích tố
- Ánh sáng hoặc đèn nhấp nháy
- Mùi hôi
- Khói thuốc lá
- Rượu
- Pho mát để lâu
- Sô cô la
- Bột ngọt
- Nitrit
- Aspartame
- Caffeine
Đối với một số phụ nữ, sự suy giảm estrogen trong máu vào những ngày khởi đầu chu kì kinh nguyệt là một kích hoạt cho chứng đau nửa đầu (đôi khi gọi là chứng đau nửa đầu kinh nguyệt).
Thời gian giữa các triệu chứng và bắt đầu đau đầu thay đổi từ vài giờ đến hai ngày. Việc tiếp xúc với các nguyên nhân gây đau đầu không phải luôn luôn dẫn đến đau đầu. Ngược lại, cũng không thể hoàn toàn tránh được các nguyên nhân gây đau đầu.
Giấc ngủ và đau nửa đầu
Rối loạn như thiếu ngủ, ngủ quá nhiều, giấc ngủ kém chất lượng và thức tỉnh thường xuyên vào ban đêm có liên quan đến chứng đau nửa đầu và đau đầu căng thẳng, trong khi thói quen ngủ được cải thiện đã được chứng minh là giảm tần số của chứng đau nửa đầu. Ngủ cũng đã được chứng minh là rút ngắn thời gian đau nửa đầu.
Ăn chay và đau nửa đầu
Ăn chay có thể thúc đẩy chứng đau nửa đầu bằng cách gây ra việc phát hành các hoóc môn liên quan đến căng thẳng và làm giảm lượng đường trong máu. Vì vậy người bị chứng đau nửa đầu nên tránh ăn chay kéo dài.
Đèn sáng và đau nửa đầu
Đèn sáng và hình ảnh kích thích ở cường độ cao có thể gây ra đau đầu ở người khỏe mạnh cũng như các bệnh nhân với chứng đau nửa đầu. Nhưng người bị đau nửa đầu bị từ chứng đau nửa đầu có vẻ như đã thấp hơn so với ngưỡng bình thường đối với cơn đau đầu do ánh sáng gây ra. Ánh sáng mặt trời, truyền hình và đèn nhấp nháy tất cả đã được cảnh báo gây nên chứng đau nửa đầu.
Caffeine và đau nửa đầu
Caffeine có trong nhiều sản phẩm thực phẩm (nước ngọt, trà, sôcola, cà phê) và các thuốc giảm đau OTC. Caffeine liều thấp có thể làm tăng sự tỉnh táo và năng lượng, nhưng caffeine với liều lượng cao có thể gây ra chứng mất ngủ, khó chịu, lo lắng, và nhức đầu. Việc sử dụng các thuốc giảm đau có chứa caffeine gây ra đau đầu phục hồi. Hơn nữa, cá nhân người tiêu thụ ở mức cao caffeine thường xuyên dễ bị đau đầu rút khi caffeine dừng lại đột ngột.
Sô cô la, rượu, tyramine, bột ngọt, nitrit, aspartame và chứng đau nửa đầu
Chocolate đã được cảnh báo gây ra chứng đau nửa đầu, nhưng nghiên cứu khoa học không nhất quán chứng minh mối liên quan giữa tiêu thụ sô cô la và nhức đầu. Rượu vang đỏ đã được chứng minh kà gây ra chứng đau nửa đầu ở một số người đã bị đau nửa đầu, nhưng nó không phải là rõ ràng cho dù rượu vang trắng cũng sẽ gây ra chứng đau nửa đầu.
Tyramine (một hóa chất được tìm thấy trong pho mát, rượu vang, bia, xúc xích khô và dưa bắp cải) có thể gây ra chứng đau nửa đầu, nhưng không có bằng chứng cho thấy tiêu thụ một chế độ ăn ít tyramine có thể làm giảm tần suất đau nửa đầu.
Bột ngọt (MSG) đã được cảnh báo gây ra đau đầu, đỏ bừng mặt, vã mồ hôi và hồi hộp khi tiêu thụ với lượng cao trên một dạ dày trống rỗng. Hiện tượng n ày đã được gọi là hội chứng nhà hàng Trung Quốc.
Nitrat và Nitric (hóa chất có trong xúc xích, giăm bông, frankfurters, thịt xông khói,…) đã được báo cáo gây ra chứng đau nửa đầu
Aspartame, chất làm ngọt thay thế đường được tìm thấy trong các đồ uống, chế độ ăn uống và đồ ăn nhẹ, đã được báo cáo để kích hoạt đau đầu khi sử dụng ở liều cao trong thời gian dài.
Kích thích tố nữ và đau nửa đầu
Một số phụ nữ đã từng bị chứng đau nửa đầu thì dễ bị đau đầu hơn trong khoảng thời gian đầu của chu kì kinh nguyệt của họ. Thuật ngữ “đau nửa đầu kinh nguyệt” được sử dụng chủ yếu để mô tả các chứng đau nửa đầu xảy ra ở phụ nữ thường bị đau đầu từ hai ngày trước các chu kì kinh nguyệt của họ. Sự giảm lượng estrogen trong ngày đầu chu kì có thể là nguyên nhân gây ra chứng đau nửa đầu. Mức giảm estrogen cũng có thể là nguyên nhân gây ra chứng đau nửa đầu phát triển ở những người sử dụng thuốc tránh thai suốt tuần.
Người bị chứng đau nửa đầu nên làm gì?
Những người bị chứng đau nửa đầu nhẹ và không thường xuyên và không gây ra khuyết tật có thể dung thuốc giảm đau OTC để giảm đau. Những người bị đau nửa đầu kinh niên ở mức trung bình hay nặng vào mỗi tháng hoặc đau đầu không đáp ứng dễ dàng với các thuốc cần tránh gây nên và nên xem lại và sửa đổi cách sống, sinh hoạt thường ngày của họ. Thay đổi cách sống cho người bị chứng đau nửa đầu bao gồm:
- Tạo thói quen ngủ đúng giờ và ngủ đủ giấc.
- Tập thể dục thường xuyên. Hãy thực hiện một cam kết tập thể dục ngay cả khi đi du lịch hoặc trong thời gian bận rộn tại nơi làm việc. Tập thể dục có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ và làm giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của chứng đau nửa đầu. Xây dựng mức độ tập thể dục của bạn dần dần. Càng ngày càng gắng sức hơn, đặc biệt là cho một người ra khỏi hình dạng có thể dẫn đến chứng đau nửa đầu.
- Đừng bỏ qua bữa ăn và tránh ăn chay kéo dài.
- Hạn chế căng thẳng thong qua tập thể dục thường xuyên và kỹ thuật thư giãn.
- Giới hạn tiêu thụ caffeine ít hơn hai đồ uống có chứa caffeine một ngày.
- Tránh đèn sáng hoặc nhấp nháy và đeo kính râm nếu ánh sáng mặt trời là một tác nhân.
- Xác định và tránh những thức ăn mà đau đầu bị kích thích, gây ra đau đầu cùng với một cuốn nhật kí thực phẩm. Xem lại nhật ký với bác sĩ tư vấn. Không thể áp dụng một chế độ ăn uống để tránh tất cả các triệu chứng gây ra đau nửa đầu. Tuy nhiên, thường xuyên tránh các thức ăn gây ra đau đầu là điều hợp lý và nên làm.
Thuốc dự phòng cho chứng đau nửa đầu là gì?
Thuốc dự phòng là những thuốc hàng ngày để làm giảm tần suất và thời hạn của chứng đau nửa đầu. Thuốc không sử dụng khi cơn đau nửa đầu đã bắt đầu. Một số thuốc dự phòng: beta blockers, calcium-channel blockers, tricyclic antidepressants, antiserotonin agents, anticonvulsants...
Khi chọn một loại thuốc dự phòng cho bênh nhân, bác sĩ phải đưa vào các tác dụng phụ, liều lượng, và chống chỉ định cho các bệnh nhân bị bệnh tiểu đường, bệnh tim và huyết áp cao.
Ai cần phải sử dụng thuốc dự phòng để ngăn ngừa chứng đau nửa đầu?
Không phải tất cả người bị đau nửa đầu cần dùng thuốc dự phòng, những người bị đau đầu nhẹ hoặc không thường xuyên không cần dùng thuốc dự phòng.
Những người nên xem xét dùng thuốc dự phòng là những người:
- Nhu cầu sử dụng thuốc chữa trị chứng đau nửa đầu thường xuyên hơn 2 lần một tuần.
- Có hai hay nhiều lần bị đau nửa đầu trong tháng mà không thể sử dụng thuốc giảm đau thông thường.
- Bị chứng đau nửa đầu và làm ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng của cuộc sống và công việc.
- Không thể sử dụng thuốc thông thường vì bị bệnh tim, đột quỵ hoặc mang thai hai không thể chịu đựng được tác dụng phụ của các thuốc giảm đau thông thường.
Thuốc dự phòng có hiệu quả như thế nào?
Thuốc dự phòng có thể làm giảm tuần suất và thời hạn của chứng đau nửa đầu nhưng không thể loại bỏ hẳn chứng đau nửa đầu một cách hoàn toàn được. Tỷ lệ thành công của hầu hết các loại thuốc dự phòng khoảng 50%. Thành công trong việc ngăn ngừa chứng đau nửa đầu được định nghĩa là nhiều hơn so với giảm 50% tần suất đau đầu. Thuốc dự phòng được bắt đầu với liều thấp và tăng từ từ để giảm thiểu tác dụng phụ. Tự bản thân không thể nhận thấy việc giảm tần số, mức độ nghiêm trọng, thời gian đau đầu của mình trong 2 đến 3 tháng kể từ khi bắt đầu điều trị.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét